موسیقی محلی فارس

ارسال توسط: ANИA تاریخ ارسال: ۲۲ آبان ۱۳۸۹ دسته بندی: تاریخ، فرهنگ و هنر»هنر نظرات: 4 بازدید: 4891

استان فارس مهد شعر و ادب و موطن بزرگان ادب پارسی است. منطقه ای که حافظ شیرازی آن را به خال رخ هفت کشور تشبیه کرده است.
«شیراز و آب رکنی و آن باد خوش نسیم
عیبش مکن که خال رخ هفت کشور است»
از آنجایی که شعر و آهنگ دو عنصر لازم و ملزوم در آفرینش آثار موسیقیایی اند، ذکر چند مورد کلام موزون در زمینه اشعار محلی فارس ضروری است. شعر از قرون گذشته به سخن مردم این دیار رنگ و بوی دیگری بخشیده است و در میان اشعار گرانمایه ادبی، شعرهای بسیاری نیز وجود دارد که اغلب به وسیله شاعران بومی سروده شده است .همجواری مناطق شمالی، مرکزی، غربی و جنوبی استان فارس، با استان های دیگر، تنوع و تعدد در خور توجهی در پدیدار شدن آواها و نواهای محلی را به وجود آورده است. به طوری که در بعضی از نغمات محلی رایج در نواحی شمالی و مرکزی این استان ویژگی های خاصی مشاهده می شود و آثار متداول در نواحی غربی و جنوبی فارس نیز به علت همجواری با استان کهگیلویه و بویراحمد، بوشهر و هرمزگان به نوعی قرابت و همگونی با موسیقی محلی لری، بوشهری و ساحل جنوبی دست یافته و به مرور زمان شکل گرفته است. به هر ترتیب، شرایط اقلیمی، تنوع اقوام و گویش ها موسیقی محلی استان فارس را از تنوع ویژه ای بهره مند ساخته است و تا به امروز صاحب نظران بسیاری موسیقی این منطقه را به بخش ها و گروه هایی تقسیم نموده اند که درنهایت امر از مشابهت هایی برخوردارند.
     در خطه فارس علاوه بر قوم فارس، اقوام لر، ترک، عرب، ارمنی و آسوری نیز زندگی می کنند.از این رو با توجه به تنوع قومی، موسیقی این استان عمدتاً به سه بخش اصلی تقسیم می شود:
     موسیقی لری- فارسی، موسیقی قشقائی و موسیقی اصیل فارسی.  که هر یک از مشخصه های موسیقیایی خاصی بهره مندند.
گروهی دیگر از هنرمندان بومی استان فارس در مجموع موسیقی این منطقه را به «دشتی و دشتستانی»، «فسائی»، «بیدگونی»، «صابوناتی» و «جهرمی» تقسیم
می کنند. که شامل نغمات و ترنماتی است که در نواحی پارسی استان فارس نواخته و خوانده می شود.
از طرفی بعضی معتقدند علاوه بر موسیقی رایج در بین مردم ایل قشقائی اصولاً در اغلب شهرها و روستاهای فارس، هر ترانه صرف نظر از اینکه به چه شهری تعلق دارد «جهرمی» نامیده می شود و کلاً عنوان جهرمی مشخص کننده بسیاری از حالت های موجود در موسیقی فارس است. 
موسیقی جهرمی
موسیقی محلی جهرمی در بین مناطق استهبان، لار، نواحی جنوب و جنوب شرقی شیراز به طور عمده مرکزیت موسیقی اصیل فارس را دربرمی گیرد.
اجراکنندگان این گونه از نغمات محلی به نام «اوستا» معروفند. اوستاها نوازندگان و خوانندگانی هستند که هنر خود را با نواختن سازهایی مثل تار و تنبک و همچنین سازهای محلی نظیر: سرنا، کرنا، نقاره و دایره ارائه می کنند.
در سه منطقه یاد شده «جهرم- صابونات- لار» موسیقی محلی به موسیقی سنتی ایران شباهت دارد چرا که در بخش آوازی لغات و واژه های فارسی به کار گرفته می شود و در بخش سازی نواهای مورد استفاده هنرمندان با ردیف های موسیقی سنتی، مطابقت دارد.
  
آهنگ های موسوم به جهرمی شامل نغمات متعددی است از جمله: «آهنگ ولایتی»، «نوای راه حکیمی یا رو حکیمی»، «صابوناتی جهرمی»، «پیش درآمد جهرمی»
صابوناتی
موسیقی کلامی و غیرکلامی صابوناتی منسوب به منطقه اصطهبانات در استان فارس است. این منطقه در نواحی جنوب شرقی شیراز قرار دارد و از شرق به نی ریز و از شمال به دریاچه بختگان و از ناحیه جنوب و غرب استان به شهر فسا منتهی می شود.
    کوهها و ارتفاعات معروف به صابونات در این منطقه واقع شده است و جایگاه گروهی از عشایر این نواحی در فصل کوچ کردن می باشد. از این رو آهنگ صابوناتی یادآور بخشی از لحظه های خاطره انگیز و فرصت های اندک کوچ روها در تبادل افکار و ابراز علاقه هاست.
بخش دیگری از آواها و نواهای استان فارس به منطقه بیدگان مربوط می شود، که اصطلاحاً به نغمات «بیدگونی و یا دیدگونی» شهرت دارد. عده ای از صاحبان ذوق و هنر موسیقی معتقدند که در اغلب موارد نوای بیدگونی بعد از نغمه جهرمی نواخته و اجرا می شود.
قشقائی
موسیقی قشقائی در مناطق کوچ مردم ایل قشقائی گسترش یافته است: مناطقی از قبیل کازرون، لار، ممسنی، سمیرم، دوگنبدان، گچساران و تا حدودی نواحی خنج و داراب
ایل قشقائی ترک زبانند و هنرمندان ایل هم ساز و آوازشان را مطابق با نواها و آواهای آذری به طور مشابه «درپاره ای موارد» اجرا می کنند.
سه گروه از هنرمندان محلی در ایل قشقائی حافظان و ناقلان اندیشه های مردم ایل اند: «عاشق ها، ساربان ها، چنگی ها»
هر کدام از این هنرمندان با ساز و آوازهای خاص، آرزوها و امیدها، نقش زندگی مردم ایل قشقائی را در پژواک نغمات و ترنمات محلی به گوش اهل هنر می رسانند.
عاشق ها
عاشق ها هنرمندان داستانسرای قشقائی اند که در گذشته چگور می نواختند، سپس با ساز تار هنرآفرینی می کردند و امروزه کمانچه می نوازند.  در روایات آمده است که عاشق های قشقائی از مناطق قفقاز، شیروان و شطی به فارس مهاجرت کرده اند. به همین دلیل وجوه اشتراک بین عاشق های قشقائی و آذری وجود دارد. اما از نظر موسیقی تفاوت هایی بین این هنرمندان محلی مشاهده می شود.
از آهنگ های قدیمی عاشق های قشقائی، «سحر آوازی» و «جنگ نامه» را
 می توان نام برد. از آهنگ های متداول امروزی نیز کوراوغلی، محمود و صنم، محمود و نگار، باش خسرو، هلیله خسرو، بیستون، حیدری و گرایلی از شهرت ویژه ای برخوردارند. عاشق های قشقائی داستانسرایان ایل اند و حکایت اسطوره ای، اخلاقی و اجتماعی را در قالب موسیقی محلی اجرا می کنند.
ساربان ها
گروهی از هنرمندان نغمه پرداز قشقائی اصطلاحاً «ساربان» نامیده می شوند، اینان در میان مردم ایل از هویت و ویژگی خاصی بهره مندند و غمنامه ها و رازهای بسیاری را با زبان «نی» بیان می کنند. چرا که برای مردم ایل قشقائی نی هفت بند بیان کننده دردها و به یاد آورنده خاطرات است

ساربان ها در بین قشقائی ها به نام «دارغا» نیز نامیده می شوند و در کل به «کوروش»- مربوط به طایفه کوروش- معروفند
این هنرمندان نی نواز اغلب شتربان هستند و گروهی از آنان به پیشه گله داری و زمین داری می پردازند. نی نوازان قشقائی آواز خود را به گویش کوروشی که به زبان پهلوی شباهت دارد اجرا می کنند

چنگی ها
آن دسته از هنرمندان قشقائی که با نواختن سرنا، نوای ایل را به نوازش
در می آورند، «چنگی» نام دارند. چنگیان فقط ساز می نوازند و سازشان کرنا، سرنا و نقاره است.
در ایل قشقائی هر طایفه ای هنرمند چنگی خاص خود را در همه جا و در همه حال به همراه دارد به طوری که اگر طایفه ای از ایل قشقائی به مراسم عروسی دعوت بشوند هر طایفه چنگیان یا سرنانوازان خود را به همراه می برد و در این مراسم هر یک از چنگی ها هنری از هنرهای آموخته و اندوخته خود را به نمایش می گذارند.
کار نای و سورنای، ساز چنگ و ساز جشن است و این دو جایگاه دیگری نیز در ایل دارند و در تمامی جشن ها و جنگ ها، سوگ ها و عزاها مورد استفاده قرار می گیرداز جمله مراسمی که چنگی ها به طور گروهی با نواختن نقاره و ساز مردم ایل را همراهی می کنند در مراسم سوگواری افراد سرشناس و بزرگان ایل است. نوای حزین چنگی ها به کل زدن های زنان در چادرها و آوای حزن آور سوگواران در کنار چادر متوفی و شترهای تزئین شده در محل در میان مردم قشقائی حکایت از برگزاری مراسم «آت و کتل» می کند.

0
0

Saeid........................    ۱۰ آذر ۱۳۸۹
mer30........................... .........................

نسیم    ۲۳ آبان ۱۳۸۹
ممنون

شقایق گل همیشه عاشق    ۲۲ آبان ۱۳۸۹
ممنونم

جیمز هیتفیلد-James Hetfield    ۲۲ آبان ۱۳۸۹
مرسي
فقط لطف كني سايز فونتتو كوچكتر كني بهتره



محبوب ترین مقالات تاریخ، فرهنگ و هنر»هنر
بازدید: 9768
نظرات: 67
0
196
بازدید: 1592
نظرات: 47
0
193
بازدید: 1288
نظرات: 44
0
192
بازدید: 1540
نظرات: 61
0
191
بازدید: 2043
نظرات: 37
0
187
بازدید: 1667
نظرات: 56
بازدید: 1504
نظرات: 187
0
185
بازدید: 2132
نظرات: 55
0
183